2000–2025 yılları arasındaki üretim verileri incelendiğinde, 26 yıllık uzun dönem yıllık üretim ortalamasının 541.562 ton olduğu görülmektedir. Veri seti, uzun yıllar boyunca genel olarak 450.000 ile 650.000 ton bandında dalgalanan, yatay ve nispeten kararlı bir üretim yapısını ortaya koymaktadır. Yeterlilik oranları incelendiğinde ise dönemin büyük kısmında %100 sınırının üzerinde kalındığı (özellikle %110–%148 bandı), ancak 2012–2017 ve 2021 gibi iklimsel veya rekolte dalgalanmalarının yaşandığı yıllarda %87,5–%99,5 aralığına gerileyerek geçici iç arz açıkları oluştuğu görülmektedir.

Tarihi Rekor (2002):

Süreç içerisindeki en yüksek üretim hacmi, uzun dönem ortalamasının %20,0 üzerine çıkılarak 650.000 ton ile 2002 yılında gerçekleşmiştir (2018, 2019 ve 2020 yıllarındaki 630.000 tonluk seviyeler de bu rekoru takip eden zirve noktalarıdır).

En Düşük Performans (2025):

İnceleme döneminin en düşük üretim hacmi ise 412.809 ton ile 2025 yılında kaydedilmiş ve uzun dönem ortalamasının %23,8 altında kalmıştır.

Güncel Durum Değerlendirmesi (2025)

Bir Önceki Yıla Göre Karşılaştırma (2024 vs 2025):

2024 yılındaki 575.000 tonluk üretimin ardından, 2025 yılında üretim %28,2 oranında (162.191 ton) belirgin bir gerileme göstererek 412.809 ton seviyesine düşmüştür.

Uzun Dönem Ortalamasına Göre Karşılaştırma:

2025 yılı üretimi (412.809 ton), 26 yıllık uzun dönem ortalamasının (541.562 ton) %23,8 altındadır.

5 Yıllık Dönemsel Karşılaştırma ve Trend Analizi

Sektörün orta vadeli hacim seyrini değerlendirmek adına son iki 5 yıllık periyot karşılaştırıldığında:

2015–2019 Dönemi Ortalaması: 529.000 ton

2020–2024 Dönemi Ortalaması: 568.000 ton

Genel Değerlendirme:

Son 5 yıllık dönemin (2020–2024) ortalama üretimi, bir önceki 5 yıllık döneme (2015–2019) kıyasla %7,4 oranında kısıtlı bir büyüme göstermiştir.

Sektör uzun yıllar boyunca 500–600 bin ton bandındaki dengeli üretim yapısını korumuş olmakla birlikte, 2025 yılında yaşanan %28,2'lik sert düşüş (412,8 bin ton), dönemin en düşük rekoltesini ortaya koymuş ve arz dengesinde yakından takip edilmesi gereken belirgin bir daralmaya işaret etmiştir.

Baklagiller ailesine ait, tek yıllık, kuraklığa ve zayıf topraklara karşı oldukça dirençli bir bitkidir. Kökeni binlerce yıl öncesine, Güneydoğu Anadolu ve çevresine dayanır. Yüksek oranda bitkisel protein, lif, folik asit ve demir içerir. Glisemik indeksi düşük olduğu için kan şekerini yavaş yükseltir ve uzun süre tokluk sağlar.

Kullanım Alanları

Temel Gıda: Türk mutfağında etli/etli olmayan sulu yemeği, pilav eşlikçisi olarak başroldedir. Ayrıca haşlanmış olarak salatalarda ve mezelerde yaygın kullanılır.

Humus ve Gastronomi: Orta Doğu mutfağının dünyaya hediyesi olan Humus’un ana maddesidir. Son yıllarda dünya mutfağında falafel yapımıyla popülaritesini artırmıştır.

Çerez Sanayisi (Leblebi): Nohudun özel fırınlarda kavrulmasıyla elde edilen Leblebi, Türkiye’nin (özellikle Çorum ve Serinhisar) dünyaca ünlü geleneksel atıştırmalığıdır.

Un Sanayisi: Nohut unu; glütensiz beslenmede ekmek, kraker ve kek yapımı için mucizevi bir alternatiftir. Ayrıca yüksek proteinli makarna üretiminde kullanılır.

Vegan Alternatifler: Haşlama suyu olan "Aquafaba", yumurta akına benzer yapısıyla vegan mayonez ve beze (mereng) yapımında devrim yaratmıştır.

Tarım Ekonomisi: Köklerindeki bakteriler sayesinde havadan azotu toprağa bağlayarak toprak verimliliğini artırır; bu yüzden ekim nöbetinde çok kıymetlidir.

Yıllar	Üretim (ton)	Yeterlilik (%)
2000	548 000	115,7
2001	535 000	131,8
2002	650 000	134,2
2003	600 000	148,3
2004	620 000	127,0
2005	600 000	122,6
2006	551 746	124,7
2007	505 366	121,0
2008	518 026	127,7
2009	562 564	118,2
2010	530 634	110,5
2011	487 477	101,7
2012	518 000	99,5
2013	506 000	96,6
2014	450 000	96,5
2015	460 000	98,1
2016	455 000	92,1
2017	470 000	87,5
2018	630 000	114,0
2019	630 000	127,5
2020	630 000	122,3
2021	475 000	96,0
2022	580 000	117,8
2023	580 000	115,3
2024	575 000	117,5
2025	412 809
2026