Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından cuma günü yayımlanan yeni verilere göre; küresel gıda emtia fiyatlarının izlenmesinde temel gösterge olan FAO Gıda Fiyat Endeksi, temel olarak arzı kısıtlayan nakliye aksamaları ve hava koşulları endişelerinin yanı sıra bitkisel ürün bazlı emtia gruplarındaki yüksek fiyat teklifleri nedeniyle eylül ayında artış gösterdi.

Küresel çapta ticareti yapılan gıda emtialarından oluşan bir sepetin uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, Eylül 2026'da ortalama 136,0 puan olarak açıklandı; bu değer ağustos ayına göre yüzde 1,5, bir önceki yılın aynı dönemine göre ise yüzde 5,8 artışa işaret ediyor.

FAO Başekonomisti Maximo Torero, “Hürmüz Boğazı ve Karadeniz’deki aksamaların iklim şoklarıyla birleşerek enerji, taşımacılık ve temel gıda emtiaları üzerinde baskı oluşturmasıyla birlikte, küresel emtia fiyatlarında kalıcı ve giderek daha geniş tabana yayılan bir yükseliş görüyoruz,” dedi. “Bu baskıların sürmesi halinde, etkiler özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde kısa süre içinde tüketici gıda fiyatlarına da yansıyacaktır.”

FAO Tahıl Fiyat Endeksi ağustos ayına kıyasla yüzde 5,1 artarak Eylül 2025 seviyesinin ortalama yüzde 17,2 üzerine çıktı. Küresel buğday fiyatları; Karadeniz bölgesindeki lojistik kısıtlamalar ve ekim öncesinde Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde etkili olan kurak hava nedeniyle yüzde 6,3 yükseldi. Küresel mısır fiyatları ise Amerika Birleşik Devletleri'ndeki rekolte endişeleri, Brezilya'da azalan ihracat arzı ve Karadeniz ticaretindeki aksamalar sebebiyle bir önceki aya göre yüzde 5,6 artış kaydetti. Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığına ilişkin süregelen belirsizlik de mısır gibi biyoyakıt hammaddelerinin fiyatları üzerinde ek baskı oluşturdu. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi ise hava koşullarına dair endişeler ve mevsimsel olarak daralan arzın etkisiyle yükselen İndica fiyatlarının öncülüğünde yüzde 1,4 arttı.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi; güçlü küresel ithalat talebi ve Güneydoğu Asya'daki kurak havanın üretim beklentileri üzerindeki olası etkilerine yönelik endişelerin tetiklediği küresel palm yağı fiyat artışlarını yansıtarak, ağustos ayına kıyasla yüzde 0,9 yükseldi.

FAO Et Fiyat Endeksi ise ihraç fazlası arzın etkisiyle domuz ve kümes hayvanı eti fiyatlarının gerilemesi sonucu yüzde 1,1 düştü. Brezilya'nın sığır eti ihracat fiyatları, Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen güçlü ithalat talebiyle artarken, küçükbaş eti fiyatları büyük ölçüde yatay seyretti.

FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi; Süt tozu fiyat tekliflerindeki artışı peynir fiyatlarındaki düşüş hafifçe dengelerken, tereyağı fiyatları neredeyse değişmedi; endeks eylül ayında yüzde 0,1 geriledi.

FAO Şeker Fiyat Endeksi, 2026/27 sezonunda küresel şeker arzının daralacağına yönelik beklentilerin etkisiyle ağustos ayına kıyasla yüzde 6,1 arttı. Bu artışa katkıda bulunan etkenler arasında; Tayland'da beklenen düşük şeker üretimi, mevsim normallerinin altındaki yağışlar ve güçlenen El Niño koşulları nedeniyle Hindistan'daki ürün beklentilerine dair endişeler, Brezilya'nın Orta-Güney üretim bölgesindeki şiddetli yağışlar ile Avrupa Birliği'nde şeker pancarı ekim alanlarındaki daralma yer aldı.

Küresel tahıl üretimi ve ticaretinin gerileyeceği tahmin ediliyor

FAO tarafından bugün yayımlanan yeni Tahıl Arz ve Talep Özeti'ne göre; 2026 yılı küresel tahıl üretiminin 2025'e kıyasla yüzde 2,1 gerileyerek 2 milyar 979 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Bu rakam, geçen yılki seviyenin ardından kayıtlara geçen en yüksek ikinci hasat anlamına gelecek.

Güncellenen tahmin;

Avustralya'daki iyileşen hava koşulları sayesinde buğday üretiminin 813,9 milyon tona ulaşacağına yönelik yukarı yönlü revizyonu yansıtırken, bu durum sıcak ve kurak hava nedeniyle Avrupa Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri'ndeki düşen rekolte beklentileri sonucu 1 milyar612 milyon ton seviyesinde öngörülen iri taneli tahıllardaki aşağı yönlü ayarlamayla fazlasıyla dengelenmektedir.

Küresel pirinç üretiminin ise, büyük ölçüde dengesiz dağılan muson yağışları nedeniyle Hindistan'daki düşük üretim beklentilerinin Japonya ve Nepal için yapılan olumlu tahminleri geride bırakmasıyla 552,5 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.

FAO, 2026/27 sezonunda dünya toplam tahıl kullanımına ilişkin tahminini bir önceki ayın beklentilerine kıyasla iri taneli tahıllardaki artış, buğdaydaki düşüş ve pirinçteki sabit görünümle birlikte hafifçe yükselterek 2.966 milyon tona çıkardı.

2027 sezon sonu itibarıyla dünya tahıl stoklarının, buğday ve arpa stoklarındaki artışın pirinç ve sorgum stoklarındaki sert düşüşleri telafi etmesiyle açılış seviyesine paralel kalarak 950 milyon ton düzeyinde seyredeceği tahmin ediliyor. Bunun sonucunda, 2026/27 sezon sonunda dünya tahıl stok-kullanım oranının bir önceki sezondaki yüzde 32,0 seviyesinden sınırlı bir gerilemeyle yüzde 31,7 olarak gerçekleşmesi bekleniyor.

FAO ayrıca küresel tahıl ticaretinin 2025/26 dönemindeki rekor seviyeden yüzde 3,5 gerileyerek 505,8 milyon tona düşeceğini öngörüyor. Buğday ve mısır ihracatının; büyük ölçüde kısıtlanan Karadeniz deniz taşımacılığı rotaları ve yetersiz kalan alternatif taşıma kapasitesi nedeniyle daha önce tahmin edilenden daha fazla düşmesi bekleniyor. Uluslararası pirinç ticaretinin ise 2026 yılında yüzde 2,2 geriledikten sonra 2027 yılında yüzde 1,7 toparlanacağı tahmin ediliyor.