Yetiştiricilik

Soya Yetiştiriciliği

Stat Agri Ürün İstatistik Raporu

Soya

Veri Güncellenme Tarihi:Ocak / 2026
1Piyasa Özeti, Kritik Rakamlar ve Üretim Grafiği
Cari Yıl Üretim ... Ton ...
Tarihi Rekor ... Ton ...
Uzun Dönem Ort. ... Ton ...
Yeterlilik Derecesi ... % ● İç Piyasa Dengesi
2Ürün Analizi ve Yapısal Durum

2000-2025 yılları arasındaki üretim verileri incelendiğinde, yirmi altı yıllık periyodun ortalamasının 109.221 ton seviyesinde realize olduğu görülmektedir. Dönem içerisindeki varyasyonlar (değişim aralığı) oldukça yüksektir:Minimum Performans: 2005 yılında ortalamanın %73,4 altına inilerek 29.000 ton ile en düşük üretim seviyesi kaydedilmiştir. Maksimum Performans: 2021 yılında ise ortalamanın %66,6 üzerine çıkılarak 182.000 ton ile tarihsel zirveye ulaşılmıştır. Güncel Dönem Değerlendirmesi: Son veriler, 2021 zirvesinin ardından bir piyasa düzeltmesi (correction) yaşandığını göstermektedir. Üretim miktarı bir önceki yıla göre %17,4 oranında azalarak 148.750 tona gerilemiştir. Ancak bu daralmaya rağmen, mevcut üretim hacmi uzun vadeli ortalamanın %36,2 üzerinde seyretmeye devam etmektedir. Bu durum, 2005 seviyelerinden başlayan yapısal büyüme trendinin korunduğunu teyit etmektedir.

3Ürün Kimliği
Soya (Glycine max) Baklagiller ailesine ait, tek yıllık bir yaz bitkisidir. Doğu Asya kökenli olan bu bitki, içeriğindeki yaklaşık %40 protein ve %20 yağ oranıyla bitkisel ürünler arasında eşsiz bir bileşime sahiptir. İnsan vücudu için gerekli olan tüm temel amino asitleri barındıran nadir bitkisel kaynaklardan biridir. Ayrıca izoflavonlar açısından zengin olmasıyla bilinir.

Kullanım Alanları

Hayvancılık (Yem Sanayisi): Dünya genelinde üretilen soyanın büyük çoğunluğu küspe haline getirilerek tavukçuluk ve besicilikte yüksek proteinli yem olarak kullanılır. Et ve süt verimliliğinin temel taşıdır.

Gıda Sanayisi: Soya yağı, dünyanın en çok tüketilen bitkisel yağlarından biridir. Ayrıca soya lesitini; çikolatadan margarinlere kadar pek çok üründe emülgatör (birleştirici) olarak kullanılır.

Modern ve Uzak Doğu Gastronomisi: Soya sosu, tofu, soya sütü, edamame ve tempeh gibi ürünlerin ana maddesidir. Vegan ve vejetaryen mutfaklarda et alternatifi (soya kıyması) olarak başroldedir.

Endüstriyel Kullanım: Biyodizel üretiminde önemli bir enerji kaynağıdır. Ayrıca soya mürekkebi, mumlar, boyalar ve biyobozunur plastiklerin üretiminde hammadde olarak tercih edilir.

Sağlık ve Kozmetik: İçeriğindeki fitoöstrojenler nedeniyle takviye edici gıdalarda ve cilt yenileyici özelliklerinden dolayı kozmetik ürünlerinde (kremler, serumlar) kullanılır.

YıllarÜretim Miktarı (ton)Yeterlilik (%)
200044 5003,9
200150 0002,7
200275 0004,9
200385 0006,7
200450 0003,3
200529 0001,5
200647 3002,3
200730 6662,1
200834 4613,0
200938 4422,2
201086 5406,0
2011102 2605,4
2012122 1149,3
2013180 0009,9
2014150 0006,5
2015161 0006,9
2016165 0007,1
2017140 0004,8
2018140 0005,7
2019150 0004,7
2020155 2255,4
2021182 0006,0
2022155 0005,2
2023137 5004,1
2024180 0004,2
2025148 750
2026

VERİ KAYNAKLARI VE REFERANSLAR 🇹🇷 TÜİK 🌍 FAO 🇪🇺 Eurostat