2000–2025 yılları arasındaki üretim verileri incelendiğinde, 26 yıllık uzun dönem yıllık üretim ortalamasının 109.221 ton olduğu görülmektedir. Veri seti, 2000'li yılların ortasındaki 29–30 bin ton seviyelerinden kademeli olarak yükselen ve 2010 sonrasında 140–180 bin ton bandına yerleşen önemli bir üretim hacmi artışı sunmaktadır. Yeterlilik oranlarının tüm yıllarda %1,5 ile %9,9 gibi oldukça düşük seviyelerde kalması, yerli üretimin iç tüketimin yalnızca çok küçük bir kısmını karşılayabildiğini ve sektörün neredeyse tamamen dış alıma/ithalata bağımlı bir yapıda olduğunu göstermektedir.

En Düşük Performans (2005):

Süreç içerisindeki en düşük üretim hacmi, uzun dönem ortalamasının %73,5 altında kalarak 29.000 ton ile 2005 yılında gerçekleşmiştir (2007 yılındaki 30.666 ton ve 2008 yılındaki 34.461 tonluk seviyeler de dönemin diğer dip noktalarıdır).

Tarihi Rekor (2021):

Süreç içerisindeki en yüksek üretim hacmi, uzun dönem ortalamasının %66,6 üzerine çıkılarak 182.000 ton ile 2021 yılında kaydedilmiştir (2013 ve 2024 yıllarındaki 180.000 tonluk seviyeler de dönemin diğer zirveleridir).

Güncel Durum Değerlendirmesi (2025)

Bir Önceki Yıla Göre Karşılaştırma (2024 vs 2025):

2024 yılında ulaşılan 180.000 tonluk yüksek seviyenin ardından, 2025 yılında üretim %17,4 oranında (31.250 ton) bir daralma göstererek 148.750 ton seviyesine gerilemiştir.

Uzun Dönem Ortalamasına Göre Karşılaştırma:

2025 yılı üretimi (148.750 ton), yaşanan daralmaya rağmen 26 yıllık uzun dönem ortalamasının (109.221 ton) %36,2 üzerindedir.

5 Yıllık Dönemsel Karşılaştırma ve Trend Analizi

Sektörün orta vadeli hacim seyrini değerlendirmek adına son iki 5 yıllık periyot karşılaştırıldığında:

2015–2019 Dönemi Ortalaması: 151.200 ton

2020–2024 Dönemi Ortalaması: 161.945 ton

Genel Değerlendirme:

Son 5 yıllık dönemin (2020–2024) ortalama üretimi, bir önceki 5 yıllık döneme (2015–2019) kıyasla %7,1 oranında sınırlı bir büyüme kaydetmiştir.

2010 yılından itibaren 150 bin ton seviyesinin üzerine çıkarak yeni bir banda yerleşen üretim, son 10 yılda bu yüksek seviyesini korumuştur. Buna karşın, düşük yeterlilik oranları (%4–%6 seviyeleri) iç talepteki artış karşısında yerli üretimin ikame kapasitesinin sınırlı kaldığını ve ithalat ihtiyacının devam ettiğini teyit etmektedir.

Soya (Glycine max) Baklagiller ailesine ait, tek yıllık bir yaz bitkisidir. Doğu Asya kökenli olan bu bitki, içeriğindeki yaklaşık %40 protein ve %20 yağ oranıyla bitkisel ürünler arasında eşsiz bir bileşime sahiptir. İnsan vücudu için gerekli olan tüm temel amino asitleri barındıran nadir bitkisel kaynaklardan biridir. Ayrıca izoflavonlar açısından zengin olmasıyla bilinir.

Kullanım Alanları

Hayvancılık (Yem Sanayisi): Dünya genelinde üretilen soyanın büyük çoğunluğu küspe haline getirilerek tavukçuluk ve besicilikte yüksek proteinli yem olarak kullanılır. Et ve süt verimliliğinin temel taşıdır.

Gıda Sanayisi: Soya yağı, dünyanın en çok tüketilen bitkisel yağlarından biridir. Ayrıca soya lesitini; çikolatadan margarinlere kadar pek çok üründe emülgatör (birleştirici) olarak kullanılır.

Modern ve Uzak Doğu Gastronomisi: Soya sosu, tofu, soya sütü, edamame ve tempeh gibi ürünlerin ana maddesidir. Vegan ve vejetaryen mutfaklarda et alternatifi (soya kıyması) olarak başroldedir.

Endüstriyel Kullanım: Biyodizel üretiminde önemli bir enerji kaynağıdır. Ayrıca soya mürekkebi, mumlar, boyalar ve biyobozunur plastiklerin üretiminde hammadde olarak tercih edilir.

Sağlık ve Kozmetik: İçeriğindeki fitoöstrojenler nedeniyle takviye edici gıdalarda ve cilt yenileyici özelliklerinden dolayı kozmetik ürünlerinde (kremler, serumlar) kullanılır.

Yıllar	Üretim Miktarı (ton)	Yeterlilik (%)
2000	44 500	3,9
2001	50 000	2,7
2002	75 000	4,9
2003	85 000	6,7
2004	50 000	3,3
2005	29 000	1,5
2006	47 300	2,3
2007	30 666	2,1
2008	34 461	3,0
2009	38 442	2,2
2010	86 540	6,0
2011	102 260	5,4
2012	122 114	9,3
2013	180 000	9,9
2014	150 000	6,5
2015	161 000	6,9
2016	165 000	7,1
2017	140 000	4,8
2018	140 000	5,7
2019	150 000	4,7
2020	155 225	5,4
2021	182 000	6,0
2022	155 000	5,2
2023	137 500	4,1
2024	180 000	4,2
2025	148 750
2026