Bitki Koruma Asistanı

Sistem sizden 3 temel veri ister çünkü ilaç damlasının kaderini bu üçü belirler:

1. Hava Sıcaklığı (°C):

   • İlacın yaprak üzerinde ne kadar sürede kuruyacağını veya buharlaşacağını belirler.

   • Kritik: 25°C üzeri risk başlar, 30°C üzeri genellikle yasaktır (İlaç buharlaşır, bitki gözeneklerini kapatır).

2. Bağıl Nem (%):

   • Havadaki su buharı oranıdır.

   • Kritik: Düşük nemde (<%40) attığınız ilaç damlası yaprağa düşmeden havada kurur (Buharlaşma kaybı). Çok yüksek nemde ise ilaç kurumaz, yapraktan akar gider.

3. Rüzgar Hızı (km/s):

   • İlacın hedefi tutup tutmayacağını belirler.

   • Kritik: Rüzgar yoksa (0-3 km/s) ilaç olduğu yerde asılı kalır, dağılmaz. Çok rüzgarlıysa (>15 km/s) ilaç komşu tarlaya savrulur (Sürüklenme/Drift).

Örnek Üzerinden Analiz 

Diyelim ki bir çiftçi tarlada, elindeki telefon veya tablet ile bu modülü kullanıyor. İki farklı senaryoyu “ANALİZ ET” butonuna bastığında nasıl sonuç alacağını görelim.

Senaryo : Riskli Durum (Yaz Öğle Saati)

Çiftçi öğle sıcağında aceleyle ilaç atmak istiyor ve şu verileri giriyor:

• Sıcaklık: 32 °C

• Nem: %35

• Rüzgar: 18 km/s

SİSTEM ANALİZ SONUCU: 🔴 İLAÇLAMA YAPMAYIN! (YÜKSEK RİSK)

• Sebep 1 (Sıcaklık/Nem): Hava çok sıcak ve kuru. Attığınız ilacın %50’si bitkiye ulaşmadan havada buharlaşacak. Paranızı boşa harcamış olursunuz.

• Sebep 2 (Rüzgar): Rüzgar çok şiddetli. İlaç hedeflediğiniz bitkiye değil, rüzgar yönüne savrulacak (Drift riski).

• Sebep 3 (Bitki Sağlığı): Bu sıcaklıkta ilaç atarsanız, bitki yapraklarında yanıklar (fitotoksite) oluşabilir.

Tarımsal mücadelede zamandan ve yakıttan tasarruf etmek için genellikle gübreler ve ilaçlar aynı tankta karıştırılarak (kokteyl) atılır. Ancak bazı kimyasallar birbirine düşmandır. Yanlış karışım yapıldığında sıvı tankın içinde bozulur, dibe çöker (kesilir) veya bitkinin üzerine atıldığında yaprakları yakar.

Senaryo : Fitotoksite (Yakma) Riski

• 1. Ürün: Yazlık/Kışlık Yağlar

• 2. Ürün: Kükürt (Toz/Sıvı)

SONUÇ: 🔴 KARIŞTIRMAYIN! (YAKMA RİSKİ)

• Neden? Yağ ve kükürt ayrı ayrı harika ilaçlardır ama birleşirlerse veya aralarında 2-3 hafta süre bırakılmadan atılırlarsa bitki için zehirli hale gelirler.

• Sonuç: Ağacın yapraklarında ve meyvelerinde ciddi yanıklar (fitotoksite) oluşur.

Bu modül, tarımsal üretimin en büyük düşmanlarından biri olan mantari hastalıklar için bir **”Erken Uyarı Sistemi”**dir.

Hastalık tarlaya bulaştıktan sonra tedavi etmek zordur ve pahalıdır. Bu modülün amacı, hastalık henüz görünmeden, hava koşullarının mantar sporlarının üremesi için uygun olup olmadığını analiz ederek sizi önceden uyarmaktır. Tıpkı hava durumu spikerinin “Yarın şemsiyenizi alın” demesi gibi, bu sistem de “Yarın ilacınızı atın, hastalık geliyor” der.

Mantar sporları her zaman havadadır ancak hastalığa dönüşmek için 3 şeye ihtiyaç duyarlar: Doğru Bitki, Su (Nem) ve Sıcaklık. Modül bu üçünü birleştirir.

1. Ürün Seçimi:

   • Her bitkinin düşmanı farklıdır.

   • Örnek: Buğday seçerseniz sistem “Pas” veya “Septoria” riskini hesaplar. Domates seçerseniz “Mildiyö” riskine odaklanır.

2. Nem ve Islaklık Durumu (En Kritik Veri):

   • Mantarlar suda çimlenen tohumlar gibidir. Yaprak üzerinde su (çiğ, yağmur, sis) yoksa mantar oluşamaz.

   • Kuru/Rüzgarlı: Risk düşüktür.

   • Sabah Çiği / Sis: Mantar için en tehlikeli ortamdır. Yaprak saatlerce ıslak kalırsa hastalık başlar.

3. Son 3 Gün Ortalama Sıcaklık:

   • Mantarın kuluçka süresidir.

   • Bazı hastalıklar serin sever (10-15°C), bazıları sıcak sever (20-25°C). Sistem, son 3 günün birikimli sıcaklığına bakarak sporların uyanıp uyanmadığını tahmin eder.

Örnek Senaryo ve Risk Analizi

Bir Domates üreticisinin bu modülü kullandığını ve aşağıdaki verileri girdiğini varsayalım.

Senaryo: “Mildiyö” (Mantar) Alarmı

• Ürün: Domates

• Nem Durumu: Yağışlı / Yoğun Sis (Yaprak Islak)

• Sıcaklık: 20 °C (Son 3 gün ortalaması)

Düğmeye bastığında sistem şu mantığı kurar: “Domates seçildi. Hava 20 derece, yani mantar için ideal oda sıcaklığı. Üstelik yaprak ıslak. Mantar sporları şu an hızla çimleniyor.”

SİSTEM ANALİZ SONUCU: 🔴 YÜKSEK RİSK (ACİL MÜDAHALE!)

• Tahmin Edilen Hastalık: Domates Mildiyösü (Phytophthora infestans)

• Durum: Hava koşulları hastalığın patlama yapması için %95 uygun. Henüz yaprakta leke görmeseniz bile enfeksiyon başlamış olabilir.

• Öneri: Leke görülmesini beklemeden “Koruyucu (Sistemik) Fungisit” uygulaması yapmalısınız. Eğer beklerseniz 3 gün içinde tarlayı kaybedebilirsiniz.